Zbigniew Herbert – “Co myśli Pan Cogito o piekle”
Najniższy krąg piekła. Wbrew powszechnej opinii nie zamieszkują go ani
despoci, ani matkobójcy, ani także ci, którzy chodzą za ciałem innych.
Jest to azyl artystów pełen luster, instrumentów i obrazów. Na pierwszy rzut
oka najbardziej komfortowy dział infernalny, bez smoły, ognia i tortur
fizycznych.
Cały rok odbywają się tutaj konkursy, festiwale i koncerty. Nie ma pełni
sezonu. Pełnia jest permanentna i niemal absolutna. Co kwartał powstają
nowe kierunki i nic, jak się zdaje, nie jest w stanie zahamować
triumfalnego pochodu awangardy.
Belzebub kocha sztukę. Chełpi się, że jego chóry, jego poeci i jego
malarze przewyższają już prawie niebieskich. Kto ma lepszą sztukę, ma
lepszy rząd – to jasne. Niedługo będą się mogli zmierzyć na Festiwalu Dwu
Światów. I wtedy zobaczymy, co zostanie z Dantego, Fra Angelico i Bacha.
Belzebub popiera sztukę. Zapewnia swym artystom spokój, dobre
wyżywienie i absolutną izolację od piekielnego życia.
Wisława Szymborska – “Lenin”
Że w bój poprowadził krzywdzonych,
że trwałość zwycięstwu nadał,
dla nadchodzących epok
stawiając mocny fundament -
grób, w którym leży ten
nowego człowieczeństwa Adam,
wieńczony będzie kwiatami
z nieznanych dziś jeszcze planet.
WRJ: “starego człowieczeństwa Adam” zasłynął tym, że nażarł się owocu z drzewa poznania dobra i zła. Dzięki temu nauczył się odróżniać dobro od zła. Niestety nie wszyscy jego potomkowie posiedli tę umiejętność.
Uczciwość każe mi dodać, że autorka napisała ten utwór w 1954. Szymborska stworzyła wtedy więcej tego typu wierszy (m. in. o wstępowaniu do partii). W latach późniejszych zmieniła swój stosunek do ówczesnych władz (np. podpisała List 59).
